فناوری‌های سرکوب دیجیتال در چین و روسیه: تحلیلی تخصصی

سرکوب دیجیتال به معنای بهره‌برداری از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی برای نظارت، سانسور و کنترل جمعیت است. این رویکرد در رژیم‌های اقتدارگرا به عنوان ابزاری برای حفظ ثبات سیاسی و جلوگیری از dissent عمل می‌کند. در چین و روسیه، پیشرفت‌های فناوری مانند هوش مصنوعی (AI)، تحلیل داده‌های بزرگ و سیستم‌های نظارت بصری، این فرآیند را کارآمدتر و فراگیرتر کرده است. این مقاله بر پایه گزارش‌های تخصصی، به بررسی فناوری‌های کلیدی در این دو کشور می‌پردازد، با تمرکز بر جنبه‌های فنی و پیاده‌سازی آنها.

فناوری‌های سرکوب دیجیتال در چین

چین به عنوان پیشرو در ادغام AI با سیستم‌های کنترل دولتی، از مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) و سایر سیستم‌های هوشمند برای اتوماسیون سانسور و نظارت استفاده می‌کند. این فناوری‌ها نه تنها محتوای متنی را فیلتر می‌کنند، بلکه تصاویر سیاسی حساس را نیز سانسور می‌کنند، با مکانیسم‌های بصری تعبیه‌شده در لایه‌های LLM. سیستم‌های AI محتوای دیجیتال را اسکن کرده، موارد ممنوعه را پرچم‌گذاری و در ثانیه‌ها حذف می‌کنند، که این امر وابستگی به نیروی انسانی را کاهش داده و هزینه‌ها را پایین می‌آورد. شرکت‌های بزرگ مانند Tencent، Baidu و ByteDance، پلتفرم‌های سانسور AI پیشرفته‌ای توسعه داده‌اند که به دولت فروخته می‌شوند، و این بازار را به بخشی از اقتصاد دیجیتال تبدیل کرده است.

در حوزه نظارت، سیستم‌های بصری AI-محور، مانند تشخیص چهره و تحلیل بیومتریک، برای نظارت جمعی بر 1.4 میلیارد شهروند استفاده می‌شوند. پروژه‌هایی مانند Skynet و Sharp Eyes، با دوربین‌های مجهز به تشخیص چهره، جنسیت، لباس و وسایل نقلیه را در زمان واقعی تحلیل می‌کنند. شرکت‌هایی مانند Hikvision، SenseTime و Huawei در ساخت این سیستم‌ها نقش کلیدی دارند، و داده‌های عظیم جمعیت چین، الگوریتم‌های یادگیری ماشین را بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، نرم‌افزارهای تشخیص صدا، مانند محصولات iFlytek، برای شناسایی گویندگان در مکالمات تلفنی به کار می‌روند.

AI در سیستم عدالت کیفری ادغام شده است: از پلیس پیش‌بینی‌کننده که اعتراضات را پیش‌بینی می‌کند، تا دادگاه‌های هوشمند که احکام را پیشنهاد می‌دهند، و زندان‌های هوشمند که خلق‌وخوی زندانیان را نظارت می‌کنند. LLMs ویژه زبان‌های اقلیت (مانند اویغوری و تبتی) برای نظارت بر ارتباطات اقلیت‌ها و حتی در ابتکارات خارجی مانند Belt and Road استفاده می‌شوند. سیستم اعتبار اجتماعی (SCS) نیز با تحلیل داده‌های بزرگ، رفتار شهروندان را ارزیابی و کنترل می‌کند. فایروال بزرگ (Great Firewall) با فناوری‌های فیلترینگ پیشرفته، دسترسی به محتوای خارجی را محدود می‌کند.

فناوری‌های سرکوب دیجیتال در روسیه

روسیه رویکردی متفاوت اما مشابه در سرکوب دیجیتال اتخاذ کرده، با تمرکز بر نظارت فیزیکی و کنترل اینترنت. سیستم شناسایی چهره، ادغام‌شده با برنامه شهر هوشمند (Smart City Programme)، برای ردیابی و دستگیری منتقدان و معترضان استفاده می‌شود. این فناوری‌ها، معترضان را در اعتراضات شناسایی کرده و حتی برای بسیج اجباری افراد به کار می‌روند. سیستم‌های ویدئویی نظارت، با الگوریتم‌های AI، حرکات شهروندان را کنترل می‌کنند، و از فناوری‌های غربی و چینی برای بهبود بهره می‌برند.

سیستم عملیاتی تحقیقاتی (SORM) نظارت گسترده بر ارتباطات را امکان‌پذیر می‌کند، بدون محدودیت‌های قانونی، و منتقدان را شناسایی می‌نماید. این سیستم، بخشی از قوانین از اوایل دهه 2000، انتقاد از دولت را جرم‌انگاری کرده و فعالیت‌های آنلاین را رصد می‌کند.

پروژه اینترنت sovereign (Ru.net) کنترل دولتی بر بخش‌های اینترنت را فراهم می‌کند، با قابلیت سانسور و محدودیت دسترسی به اطلاعات. این سیستم، محتوای نامطلوب را فیلتر کرده و اطلاعات مربوط به رویدادهای حساس را سرکوب می‌نماید. علاوه بر این، سیستم Oculus، یک AI برای جستجوی خودکار محتوای ممنوع در رسانه‌های اجتماعی، در سال 2023 راه‌اندازی شد. ثبت بلوکینگ متمرکز توسط Roskomnadzor، فیلترینگ ترافیک و نظارت بر رسانه‌های اجتماعی را مدیریت می‌کند.

روسیه در حال افزایش وابستگی به فناوری‌های چینی مانند Huawei است، اما تلاش برای استقلال دیجیتال با محدودیت واردات و تولید داخلی ادامه دارد. سازمان‌هایی مانند ANO Dialog، با شبکه‌های توزیع‌شده، نظر عمومی را شبیه‌سازی و کنترل می‌کنند.

فناوری‌های سرکوب دیجیتال در چین و روسیه، با ادغام AI و سیستم‌های نظارت، کنترل دولتی را تقویت کرده‌اند. در چین، تمرکز بر اتوماسیون فراگیر و عدالت AI-محور است، در حالی که روسیه بر نظارت فیزیکی و کنترل اینترنت تأکید دارد. این روندها، چالش‌هایی برای شفافیت و حقوق بشر ایجاد می‌کنند، و نیاز به بررسی فنی عمیق‌تر دارند.